Boşanma Davası Nasıl Açılır? | Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Süreci

Q: Boşanma sonrası mal paylaşımı için ayrı dava açmak gerekir mi?

Evet. Mal paylaşımı boşanmanın ferisi değildir, 'mal rejiminin tasfiyesi' davası ayrı olarak açılır.

Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davası sürecinde yıllardır edindiğimiz tecrübelerden biliyoruz ki boşanma süreci sadece hukuki değil, aynı zamanda duygusal olarak da yıpratıcı bir dönemdir. Peki boşanma davası nasıl açılır ve bu süreçte tarafların hakları nasıl korunur? Boşanma, çiftlerin ortak yaşamlarını sona erdirmeye karar verdikleri, hem duygusal hem de hukuki açıdan en zorlu süreçlerden biridir. Bu dönemde tarafların haklarının korunması, dava sürecinin kısa sürede sonuçlanması ve adil bir karar alınması için uzman bir boşanma avukatından destek almak çok önemlidir.

Avukat Murat Tuğa Hukuk Bürosu, boşanma davalarında müvekkillerine güvenilir ve profesyonel hizmet sunmaktadır

Boşanma Davası Nasıl ve Nerede Açılır?

Türkiye’de boşanma davası nasıl açılır sorusunun kısa cevabı, Aile Mahkemesi’ne doğru hazırlanan dilekçe ve ekleriyle başvurmaktır.

➡️ TMK m.168: Boşanma veya ayrılık davası, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer Aile Mahkemesi’nde açılır.

Dava, anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma olmak üzere iki şekilde yürütülür:

Anlaşmalı Boşanma Davası

Anlaşmalı süreçte boşanma davası nasıl açılır sorusunun kilidi, tüm ferilerin doğru yazıldığı geçerli bir protokoldür.
Tarafların evliliğinin en az 1 yıl sürmüş olması gerekir. ➡️ TMK m.166/3: Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde boşanmaya karar verilebilir.
Çiftler, boşanma ve ferileri (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı vb.) konusunda anlaşarak protokol hazırlar.
Mahkeme, protokolü uygun bulursa genellikle tek celsede boşanmaya karar verir.
Uygulamada gördüğümüz üzere, taraflar protokolü dikkatle hazırladığında anlaşmalı boşanma süreci oldukça hızlı ilerlemektedir.

Boşanma Sonrası Soyadı Kullanımı

Türk Medenî Kanun’un 173. maddesine göre, boşanma hâlinde kadın kural olarak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Ancak kadının evlilik süresince edindiği soyadını kullanmaya devam etmesinde meşru bir menfaati varsa (örneğin iş hayatında tanınırlık veya çocuklarıyla aynı soyadı taşımak gibi), mahkemeden bu yönde karar verilmesini talep edebilir.

Anlaşmalı boşanma davasında kadın, protokolde soyadı kullanımına ilişkin talebini belirtebilir ve hâkimin onayıyla boşanma sonrası da eşinin soyadını kullanmaya devam edebilir.

Çekişmeli Boşanma Davası

Taraflar arasında uzlaşma yoksa, dava çekişmeli boşanma olarak açılır.
Çekişmeli dosyalarda ”boşanma davası nasıl açılır” sorusu, delil ve tanık stratejisiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Dava konuları: velayet, nafaka, maddi ve manevi tazminat, ziynet eşyaları, ev eşyaları, mal paylaşımı, kusur oranı yer alır.
Bu süreçte tanık dinlenir, deliller toplanır, bilirkişi incelemeleri yapılır.

Boşanma Sebepleri Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu’nun 161–166. maddeleri arasında boşanma sebepleri düzenlenmiştir. Buna göre, boşanma davası açmak için birçok sebep öngörülmüştür. Her boşanma davası, tarafların sunduğu sebep ve delillere bağlı olarak farklı şekilde ilerler. En sık görülen sebepler arasında zina (aldatma), hayata kast – ki bu durum aynı zamanda ceza hukuku kapsamında da suç teşkil eder –, kötü muamele, terk, akıl hastalığı, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme ile evlilik birliğinin temelinden sarsılması yer alır. Özellikle ‘evlilik birliğinin temelinden sarsılması’ maddesi, en geniş kapsamlı sebep olup en çok kullanılan boşanma gerekçesidir. Bu çerçevede, ‘boşanma davası nasıl açılır’ sorusu dayandığınız hukuki sebebin TMK hükümlerine uygunluğuna bağlıdır.

Her boşanma sebebi için farklı ispat koşulları ve dava stratejileri bulunduğundan, dava açmadan önce dayandığınız sebebin hangi maddeye uygun olduğunu uzman bir avukatla değerlendirmeniz önemlidir.

Çekişmeli Boşanmada Velayet

Türk Medeni Kanunu’nun 182. maddesine göre, Çekişmeli boşanma davalarında en hassas konulardan biri çocuğun velayetidir. Boşanma davası sürecinde hâkim, çocuğun üstün yararını esas alır. Bu yaklaşım aynı zamanda Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi ile de uyumludur.

Çocuğun yaşı, eğitim durumu, sağlık ihtiyaçları dikkate alınır.
Anne ve babanın ekonomik durumu, yaşam koşulları ve çocuğa ayırabileceği zaman önemlidir.
Çocuk belli bir yaşa gelmişse, görüşü de mahkeme tarafından dikkate alınır.

Aile Mahkemesi’nde görülen çekişmeli boşanma davalarında da hâkim, velayet konusunda titiz bir inceleme yapar. Çocuğun düzenli gelişimini, psikolojik sağlığını ve güvenliğini en iyi şekilde sağlayacak taraf lehine karar verir.

Velayet davalarında hâkim, sadece anne-babanın beyanlarını değil, gerektiğinde pedagog ve sosyal inceleme raporlarını da dikkate alır.

Çekişmeli Boşanmada Nafaka

Çekişmeli boşanma davalarında en sık karşılaşılan taleplerden biri nafakadır. Aile Mahkemesi, nafaka kararını tarafların gelir durumu, sosyal yaşam koşulları ve çocuğun ihtiyaçlarını dikkate alarak verir.

Yoksulluk Nafakası

Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesi uyarınca boşanma ile yoksulluğa düşecek olan eş, diğer eşten yoksulluk nafakası talep edebilir. Hakim, talepte bulunan eşin kusur durumunu ve gelir seviyesini değerlendirerek uygun bir miktara hükmeder. Boşanma davalarında tecrübeli bir avukat desteği, nafaka miktarının adil şekilde belirlenmesi açısından büyük önem taşır.

İştirak Nafakası

Türk Medenî Kanunu’nun 182. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, çocuğun velayetini almayan eş, çocuğun eğitim, sağlık ve barınma giderlerine katkıda bulunmak zorundadır. Bu yükümlülük, iştirak nafakası olarak adlandırılır. Hakim, çocuğun yaşı, ihtiyaçları ve velayeti alan tarafın gelir durumuna göre miktarı belirler.

Velayet davalarında iştirak nafakası, çocuğun üstün yararı gözetilerek düzenlenir.

Çekişmeli Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat

Çekişmeli boşanma davalarında, kusurlu taraf, diğer eşin uğradığı zararları karşılamakla yükümlüdür.

Maddi Tazminat: Türk Medenî Kanunu’nun 174/1 maddesi uyarınca boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen eş, kusurlu taraftan maddi tazminat talep edebilir. Örneğin; boşanma sebebiyle sosyal ve ekonomik statüsü sarsılan tarafın kayıpları bu kapsamda değerlendirilir.
Manevi Tazminat: Türk Medenî Kanunu’nun 174/2 maddesine göre boşanmaya sebep olan olaylar, diğer eşin kişilik haklarını ihlal etmişse (aldatma, şiddet, hakaret vb.) mağdur eş manevi tazminat isteyebilir.

Çekişmeli boşanma davalarında, maddi ve manevi tazminat talepleri sıkça gündeme gelmektedir. Bu taleplerin mahkemeye usulüne uygun şekilde sunulması, hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir. Tecrübeli bir boşanma avukatı, çekişmeli boşanma davasında müvekkilinin hak ettiği tazminatın doğru hesaplanarak hükme bağlanmasını sağlar.

Çekişmeli Boşanmada Ziynet Eşyaları

Çekişmeli boşanma davalarında en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri de ziynet eşyalarının iadesidir. Türk Medeni Kanunu ve yerleşik Yargıtay kararlarına göre, kadına özgü ziynet eşyaları (bilezik, kolye, küpe, set takıları vb.) kadının kişisel malı kabul edilir. Bu kural, ziynetlerin düğünde kimin tarafından takıldığına bakılmaksızın geçerlidir.

Kadına özgü ziynetler boşanma halinde kadına iade edilmelidir. Erkeğe özgü takılar (örneğin saat, tespih veya erkek yüzükleri) ise erkeğin kişisel malı sayılır. Ancak uygulamada bu eşyaların kimin yanında kaldığı, harcanıp harcanmadığı gibi hususlar davanın seyrini etkilemektedir.

Boşanma davalarında, ziynet alacağı davaları sıkça açılmakta olup, aile hukuku avukatı desteği hak kaybı yaşanmaması için büyük önem taşır.

Çekişmeli Boşanmada Ev Eşyaları (Çeyiz ve Paylaşım)

Çekişmeli boşanmalarda ev eşyalarının kime ait olacağı sıkça tartışma konusudur. Evlilik içinde ortak yaşam için edinilen eşyalar (mobilya, beyaz eşya, elektronik cihazlar vb.) kural olarak edinilmiş mal sayılır ve boşanma sırasında değer üzerinden paylaşılır. Burada faturanın kimin adına düzenlendiği tek başına belirleyici olmayıp, sadece ispat açısından bir karinedir; mahkeme banka hareketleri, fiilî kullanım ve taraf beyanlarını birlikte değerlendirir.

Çeyiz eşyaları ve kişiye özgü kullanım eşyaları (ör. gelin çeyizi, kişisel kullanım eşyaları) sahibine aittir ve aynen iadesi talep edilebilir. Buna karşılık evlilikten önce alınan ya da miras/bağışla kazanılmış eşyalar kişisel mal kapsamında olup paylaşım dışıdır.

Aile Mahkemesi uygulamalarında da ev eşyalarına ilişkin uyuşmazlıklarda doğru taleple ilerlemek önemlidir. Tecrübeli bir boşanma avukatı, hangi eşyalar için iade talep edileceğini, hangileri için mal rejimi tasfiyesi (katılma alacağı) yoluna gidileceğini belirleyerek hak kaybını önler.

Çekişmeli Boşanmada Mal Paylaşımı

Mal paylaşımı, boşanma davası ile birlikte en çok tartışılan konulardan biridir. Her ne kadar boşanmanın doğal bir sonucu sanılsa da, mal paylaşımı ayrı bir dava (mal rejiminin tasfiyesi/katılma alacağı) olarak açılır. Türk Medeni Kanunu’nun 202 ve devamı maddelerinde düzenlenen bu dava, boşanma davası devam ederken de açılabilir; ancak mahkemeler çoğunlukla boşanma dosyasının sonucunu “bekletici mesele” yapar. Çünkü tasfiyede; evliliğin sona erdiği tarih, edinilmiş malların kapsamı, katkılar ve kusur gibi hususların netleşmesi gerekir.

• Edinilmiş mallar (ev/arazi, araç, hesaplar, işletme payları, ortak yaşam için alınan eşyaların değeri) tasfiyede hesaba katılır.

• Kişisel mallar (evlilikten önce edinilen, bağış/miras yoluyla gelenler) paylaşım dışıdır.

• Ev eşyaları/çeyiz eşyaları bakımından iade mi yoksa değer üzerinden katılma alacağı mı talep edileceği olayın özelliklerine göre belirlenir.

Aile Mahkemesi uygulamalarında mal paylaşımı çoğu zaman bekletici mesele yapılır. Yani önce boşanma davası sonuçlanır, ardından mal rejimi tasfiyesi netleşir. Tecrübeli bir boşanma avukatı, hangi mallar için iade, hangileri için katılma alacağı yoluna gidileceğini doğru belirleyerek hak kaybını önler.

Boşanma Davasında Avukatın Önemi

Boşanmada Avukatın Önemi

Tecrübeli bir avukatla çalışmak, ‘boşanma davası nasıl açılır’ sorusunun hem usul hem içerik boyutunu güvenceye alır. Boşanma davaları, tarafların yalnızca kişisel hayatlarını değil aynı zamanda mali durumlarını, çocukların geleceğini ve sosyal yaşamlarını doğrudan etkileyen hassas süreçlerdir. Bu nedenle sürecin uzman bir avukat eşliğinde yürütülmesi çok önemlidir.

Usul ve süreler: Boşanma davalarında en sık görülen hatalardan biri, dava dilekçelerinin veya delillerin zamanında sunulmaması nedeniyle hak kayıpları yaşanmasıdır. Avukat, süreci usulüne uygun şekilde takip ederek bu riskleri önler.
Hakların korunması: Nafaka, velayet, maddi ve manevi tazminat ile mal paylaşımı gibi konularda tecrübeli bir avukat, müvekkilinin haklarını en güçlü şekilde savunur.
Yerel uygulama farklılıkları: Aile Mahkemesi uygulamalarında tecrübeli bir boşanma avukatı, dosyanın daha hızlı ilerlemesini sağlayabilir ve hak kaybını engelleyebilir.
Psikolojik yükün hafiflemesi: Tarafların doğrudan yüzleşmesinin önüne geçerek süreci daha sağlıklı yönetmeye yardımcı olur.

📌 Özetle: ister anlaşmalı, ister çekişmeli olsun, boşanma davasında avukat desteği ile hareket etmek hem hak kayıplarını önler hem de sürecin daha hızlı ve adil sonuçlanmasını sağlar.

📌 Örnek Olaylar:

Çekişmeli boşanma davasında, taraflardan biri nafaka talebini dilekçesinde ayrıntılı belirtmediği için talebi reddedilmişti. Ancak avukatla ilerleyen benzer bir dosyada, gelir belgeleri ve masraf kalemleri eksiksiz sunulduğundan müvekkil lehine nafaka kararı verildi.
Yine bir anlaşmalı boşanma davasında taraflar protokolde mal paylaşımı maddesini eksik düzenlemişti. Avukatın müdahalesiyle protokol düzeltilerek hem tek celsede boşanma gerçekleşti hem de ileride ayrı bir mal paylaşımı davasına gerek kalmadı.

Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Boşanma davası nasıl açılır sorusunu yanıtladıktan sonra, sürenin anlaşmalı/çekişmeli oluşa göre değiştiğini bilmek gerekir.
Anlaşmalı boşanma: Ortalama 1–2 ayda sonuçlanır. Belgeler eksiksiz hazırlanmışsa tek celsede sonuçlanabilir.
Çekişmeli boşanma: Ortalama 1–3 yıl sürer.

📌 Süreyi Etkileyen Faktörler:

Delillerin toplanması,
Tanıkların dinlenmesi,
Bilirkişi incelemeleri,
Tebligatların zamanında yapılması,
Mahkemenin iş yoğunluğu süreyi etkileyen faktörler arasındadır.

🔎 Büyük Şehirlerde Durum:

İstanbul, Ankara, İzmir gibi yoğun nüfuslu illerde dava sayısı çok fazladır. Bu nedenle:

Duruşmalar arasında 4–6 ay bekleme süresi olabilmekte,
Bilirkişi raporları ve sosyal inceleme raporları gecikebilmekte,
Tebligatlar daha uzun sürede ulaşabilmekte,
Mahkeme kalemlerinin iş yükü nedeniyle dosya ilerlemesi yavaşlayabilmektedir.

👉 Buna karşılık küçük şehirlerde dava yoğunluğu daha az olduğundan, çekişmeli boşanma davası süresi ortalama 6–12 ay arasında tamamlanabilmektedir.

Boşanma Davası Süresini Kısaltmak İçin İpuçları

Boşanma davası nasıl açılır ve süreç nasıl hızlandırılır? diyenler için pratik adımlar şunlardır:
Belgeleri eksiksiz hazırlayın dava dilekçesi, evlilik cüzdanı, deliller (mesaj, fotoğraf, tanık listesi vb.) baştan dosyaya eklenirse süreç hızlanır
Anlaşmalı boşanma tercih edin taraflar tüm konularda anlaşmaya varıp protokol hazırlarsa, boşanma çoğu zaman tek celsede sonuçlanır.
E-tebligat kullanın UETS veya avukat aracılığıyla yapılan elektronik tebligatlar, posta tebligatına göre çok daha hızlıdır.
Avukat desteği alın tecrübeli bir boşanma avukatı, dilekçe ve delilleri zamanında sunarak usul hatalarının önüne geçer ve sürecin gereksiz uzamasını engeller.
Mahkeme iş yoğunluğunu dikkate alın mümkünse dava açarken büyükşehirlerdeki yoğunluğu göz önünde bulundurun. Daha az yoğun illerde açılan davalar genellikle daha hızlı sonuçlanır.

Boşanma Avukatı ile İletişim

Bizim önceliğimiz, müvekkillerimizin haklarını en etkin biçimde korumak ve süreci olabildiğince hızlı, adil ve sağlıklı şekilde sonuçlandırmaktır. Boşanma sürecinde haklarınızı korumak ve süreci profesyonel şekilde yürütmek için Avukat Murat TUĞA Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

📍 Adres: Work Office Center, Yenişehir, Selahattin Kaya Cd. No:1, Kat:1, İç Kapı No:12, 12000 Merkez/Bingöl

📞 Telefon / WhatsApp: 0543 453 52 12

👉 Boşanma davası nasıl açılır ve haklarınız nelerdir” sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

📌 Boşanma Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

1. Boşanma davası için hangi belgeler gerekir?

Dava dilekçesi, kimlik fotokopisi, evlilik cüzdanı ve varsa delil niteliğinde belgeler (tanık listesi, mesaj kayıtları, sağlık raporları, fotoğraflar vb.) gerekir.

2. Avukatsız boşanma davası açabilir miyim?

Evet, mümkündür. Ancak özellikle çekişmeli boşanmalarda avukatsız hareket etmek ciddi hak kayıplarına yol açabilir.

3. Anlaşmalı boşanma için protokol nasıl hazırlanır?

Tarafların nafaka, velayet, mal paylaşımı ve tazminat konularında anlaşarak tüm şartları yazılı hale getirmesi gerekir. Protokol, mahkemece onaylanırsa tek celsede boşanma kararı verilebilir.

4. Çekişmeli boşanmada en çok hangi konularda anlaşmazlık çıkar?

Genellikle velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı ve ziynet eşyalarının iadesi konularında taraflar arasında uyuşmazlık yaşanır.

5. Boşanma masrafları ve harçlar ne kadardır?

Anlaşmalı boşanmalarda masraf daha düşük olurken, çekişmeli boşanmalarda dava sürecine göre giderler artar. Dosya harçları, bilirkişi ve tanık giderleri de eklenebilir.

6. Boşanma sonrası nafaka ödenmezse ne olur?

Nafaka ödemeyen taraf hakkında icra takibi başlatılır. Gerekirse hapis yaptırımı uygulanabilir.

7. Çocuğun velayetinde yaş sınırı var mı?

Türk Medeni Kanunu’na göre belirli bir yaş sınırı yoktur; hâkim, çocuğun üstün yararına göre karar verir. Ancak küçük yaştaki çocuklarda anne yanında kalma eğilimi daha fazladır.

8. Eşim boşanmak istemezse dava yine de sonuçlanır mı?

Evet. Tek taraflı boşanma davası açılabilir. Çekişmeli dava yoluyla süreç ilerler ve hâkim kusur durumuna göre karar verir.

9. Boşanma sonrası mal paylaşımı için ayrı dava açmak gerekir mi?

Evet. Mal paylaşımı boşanmanın ferisi değildir, “mal rejiminin tasfiyesi” davası ayrı olarak açılır.

10. Boşanma davası temyize götürülebilir mi?

Evet. Aile mahkemesi kararına karşı istinaf ve temyiz yolları açıktır. Dosya bölge adliye mahkemesine, ardından Yargıtay’a taşınabilir.